"Τα Βάγια"

ΤΑ ΒΑΓΙΑ

            Από φύλλα βάγιας ετοίμαζε ο παπάς μικρά σταυρουδάκια και στόλιζε μ’ αυτά κλαδιά ελιάς, που τα μοίραζε στην εκκλησία την Κυριακή των Βαΐων. Οι πιστοί τα ξέραιναν, τα κρεμούσαν στα εικονοστάσια τους και τα χρησιμοποιούσαν στο «ξεμάτιασμα».

            Από φύλλα βάγιας πάλι έφτιαχνε ο παπάς μεγάλους σταυρούς και στόλιζε την εκκλησία (τους πολυελαίους, τα εξαπτέρυγα, τα καντήλια κ.ά.). Αυτούς τους σταυρούς τους έπαιρναν μετά τη λειτουργία όσοι κατείχαν εξέχουσες θέσεις στην τοπική κοινωνία (π.χ. ο πρόεδρος,  ο επίτροπος της εκκλησίας κ.ά.).

ΠΑΙΔΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ

            Την Κυριακή των Βαΐων τα παιδιά έφτιαχναν ένα γιο-γιο από κουρελάκια και παίζοντάς το έλεγαν το παρακάτω τραγούδι:

Των Βαγιώ, Βαγιώ, Βαγιώ τρώνε ψάρι και κολιό

και την άλλη Κυριακή θα πασκάσουμε* τ’ αρνί

με τη φλάσκα** το κρασί.

Και οι Εβραίοι οι καημένοι θα ‘ναι στενοχωρημένοι.

θα πασκάσουμε* : Θα καθίσουμε να φάμε στο πασχαλινό τραπέζι.

φλάσκα** : η νεροκολοκύθα

Η Αντίπαρος στα χρόνια των Ενετών

Μετά την έναρξη της σχολικής χρονιάς 2010-11, στα πρώτα μαθήματα της Ιστορίας μιλήσαμε για την άλωση της Πόλης από τους Σταυροφόρους το 1204 και τους Βενετούς, τους Γενουάτες και άλλους κατακτητές της Βυζαντινής αυτοκρατορίας.

Αποφασίσαμε να κάνουμε μία εργασία για το Δουκάτο του Αιγαίου και το Κάστρο της Αντιπάρου.

Πρώτος και βασικός μας στόχος ήταν να γνωρίσουμε καλύτερα αυτό το κομμάτι της ιστορίας μας, μιας και η Αντίπαρος διαθέτει το Κάστρο, έναν αποικιακό ενετικό οικισμό μοναδικό σε όλο το Αιγαίο.

Δεύτερος στόχος ήταν να γνωρίσουμε και τα ενετικά κάστρα της γειτονικής Πάρου.

Τρίτος στόχος ήταν η ανάπτυξη της κριτικής μας σκέψης, μέσα από την ανακάλυψη και την οικοδόμηση της νέας γνώσης.

Μελετήσαμε βιβλία, περιοδικά, προηγούμενες εργασίες εκπαιδευτικών, ερευνήσαμε στο διαδίκτυο και συγκεντρώσαμε πληροφορίες σχετικές με τις Σταυροφορίες και ειδικότερα την 4^η, το Δουκάτο του Αιγαίου και τα νομίσματα που κυκλοφόρησαν σε αυτό, τα οικόσημα του Δουκάτου και της Αντιπάρου ειδικότερα.

Συμμετείχαμε ενεργά στην κατασκευή εκπαιδευτικού υλικού, που πήρε την τελική του μορφή μετά την επίσκεψή μας στο Κάστρο στις 10 Ιουνίου 2011. Δημιουργήσαμε ένα έντυπο, του δώσαμε τον τίτλο: «Η Αντίπαρος στα χρόνια των Ενετών» και το αναρτήσαμε στο blog του σχολείου.

Open publication - Free publishing - More enetokratia

Επίσκεψη στο κάστρο της Αντιπάρου

Με αφορμή τις ενότητες των βιβλίων της Μελέτης Περιβάλλοντος «Πώς ανακαλύπτουμε την ιστορία του τόπου μας» (Α΄ τάξη) και «Ο πολιτισμός σε κάθε βήμα» (Γ΄ τάξη) οι Α΄ και Γ΄ τάξεις του σχολείου μας επισκέφτηκαν την Πέμπτη 9-6-2011 τον οικισμό του κάστρου της Αντιπάρου.

Εκεί παρατηρήσαμε την πύλη της εισόδου, την αρχιτεκτονική και τη διάταξη των σπιτιών, τη βάση του κάστρου, τα εκκλησάκια και διαβάσαμε τον πίνακα με τις πληροφορίες. Σημαντική βοήθεια μας πρόσφερε η εργασία της Στ΄ τάξης από το μάθημα της ιστορίας σχετικά με τη Φραγκοκρατία στην περιοχή, τα αρχοντικά σπίτια, τα οικόσημα και τα νομίσματα.

Έπειτα τα παιδιά διάλεξαν το σημείο που τους άρεσε περισσότερο και κάθισαν να το ζωγραφίσουν. Άλλοι αποτύπωσαν το κάστρο, άλλοι την εκκλησία, άλλοι το μισογκρεμισμένο φούρνο και άλλοι τα σπίτια με τις σκάλες και τις πικροδάφνες.

Συνέντευξη από τον παππού μου

Περίπου στο 1967 ξεκίνησαν οι ανασκαφές στο νησάκι του Σάλιαγκου. Χρειάστηκαν πολλοί εργάτες και έτσι ένας από αυτούς ήταν και ο παππούς μου Μαριάνος Μιχάλης. Θέλησα να τον ρωτήσω μερικά πράγματα, γιατί το βρήκα μια πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία.

Μαρία Ραγκούση

Ερ.: Παππού, πόσο χρονών ήσουν όταν πήγες στο Σάλιαγκο;

Απ.: Ήμουν γύρω στα 16.

Ερ. : Πώς βρέθηκες εκεί;

Απ.: Έμαθα ότι κάποιοι αρχαιολόγοι γύρευαν ανθρώπους για εργασία και έτσι πήγα. Ήμασταν περίπου 10 άτομα, όλοι ντόπιοι.

Ερ.: Με ποιον τρόπο πηγαίνατε εκεί:

Απ.: Με βάρκα. Φεύγαμε στις 8 το πρωί από το μώλο με μια βάρκα και γυρνούσαμε πάλι στις 3.

Ερ.: Τι ακριβώς κάνατε;

Απ.: Μας είχαν δώσει κάτι μικρά σκαλιστήρια, μας είχαν χωρίσει σε ομάδες τριών ατόμων και σκάβαμε στο κομμάτι που μας είχαν ορίσει. Βέβαια σκάβαμε πολύ ελαφρά. Όταν πιστεύαμε ότι βρήκαμε κάτι τότε συνεχίζαμε με τα χέρια. Μόλις άρχιζε να ξεχωρίζει φωνάζαμε τους αρχαιολόγους και αυτοί μας καθοδηγούσαν στον τρόπο που θα συνεχίζαμε.

Ερ.: Τι βρίσκατε;

Απ.: Πολλά πράγματα!! Πήλινα κομμάτια σε διάφορα χρώματα και σχήματα. Ακανόνιστα, άλλα πολύ μικρά, άλλα λίγο μεγαλύτερα.

Ερ.: Είχατε βρει κανένα ακέραιο; Δηλαδή να μην το έχει σπάσει ο χρόνος;

Απ.: Όχι, όλα ήταν σπασμένα, σε πολλά και μικρά κομμάτια. Όλα τα μαζεύαμε και τα περνούσαμε από κόσκινο. Έπειτα τα έπαιρναν οι αρχαιολόγοι και τα φυλούσαν σε ξύλινες κούτες.

Ερ.: Τα ευρήματα τα είδατε ποτέ ολοκληρωμένα;

Απ.: Ναι, βέβαια!! Όταν πια τέλειωσαν οι ανασκαφές, μας κάλεσαν όλους τους ντόπιους στο Δημοτικό Σχολείο και μας τα έδειξαν. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση πώς από πολύ μικρά κομμάτια έγιναν τόσο ωραία αντικείμενα. Έμεινα έκπληκτος, δεν μπορούσα να το πιστέψω.

Ερ.: Τι είδους ήταν αυτά;

Απ.: Πολλές πήλινες πιατέλες σε διάφορα σχήματα και χρώματα. Όλες είχαν ζωγραφιές. Άλλες ήταν σαν στάμνες νερού με χέρια στρογγυλά δεξιά και αριστερά. Μικρά και μεγάλα ειδώλια, σαν κουκλάκια. Πιάτα, ακόμα και ένα είδος ποτηριού.

Ερ.: Πόσο καιρό κράτησαν οι ανασκαφές;

Απ.: Περίπου δύο μήνες και ήταν καλοκαίρι.

Ερ.: Σας είπαν αν θα τα εκθέτανε κάπου;

Απ.: Δε θυμάμαι, ίσως, μπορεί στο Μουσείο της Πάρου. Για εμένα ήταν μια πολύ ωραία εμπειρία και χαίρομαι που τώρα είμαι σε θέση να σου τα περιγράψω.

Σε ευχαριστώ πολύ παππού!

Είμαι η Γοργώ και στο Μουσείο σάς καλώ!!!

Την Πέμπτη 2 Ιουνίου, οι τέσσερεις μεγάλες τάξεις του σχολείου μας, επισκεφτήκαμε το Αρχαιολογικό Μουσείο Πάρου για να παρακολουθήσουμε το πρόγραμμα: «Είμαι η Γοργώ και στο Μουσείο σας καλώ!!!». Το πρόγραμμα φέτος πραγματοποιήθηκε αποκλειστικά για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Αντιπάρου.

Εκεί μας υποδέχτηκε η μουσειοπαιδαγωγός και υπεύθυνη του προγράμματος, κ. Αλεξία Μπαρδάκη, όπου μας είχε ετοιμάσει αρκετά ενδιαφέρουσες δραστηριότητες. Ασχοληθήκαμε κυρίως με το άγαλμα της Μέδουσας – Γοργούς, που κατέχει ιδιαίτερη θέση ανάμεσα στα εκθέματα του μουσείου.

Στα πλαίσια λοιπόν του προγράμματος, γίναμε μικροί αρχαιολόγοι, ανακαλύψαμε μέσα το μουσείο το άγαλμα της Γοργούς, παρατηρήσαμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, συζητήσαμε για τη θέση της στην καθημερινή ζωή της αρχαιότητας και τις τιμές που της απέδιδαν οι πρόγονοί μας. Αποκτήσαμε πολλές γνώσεις γι’ αυτό το μυθικό πλάσμα και η φαντασία μας μάς οδήγησε στο μακρινό παρελθόν. Επίσης ζωγραφίσαμε τη μορφή του όπως εμείς το φανταζόμασταν και παρατηρήσαμε τα υπόλοιπα εκθέματα του μουσείου. Πολλά από αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία για τους κατοίκους της Αντιπάρου, καθώς βρέθηκαν στο Δεσποτικό.

Με αφορμή την επίσκεψή μας στην πόλη της Παροικίας, επισκεφτήκαμε τον ναό της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής όπου και ξεναγηθήκαμε στον εσωτερικό και εξωτερικό της χώρο. Μάθαμε αρκετά στοιχεία για την πορεία της μέσα στο χρόνο, για τις παρεμβάσεις και την τελική μορφή που πήρε ο ναός με το πέρασμα των αιώνων. Πρόκειται για ένα από τα σπουδαιότερα καλοδιατηρημένα παλαιοχριστιανικά μνημεία που βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια και μάλιστα το μεγαλύτερο σε μέγεθος. Σύμφωνα με την παράδοση το αρχικό κτίσμα του ναού αυτού ήταν έργο του Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Μ. Κωνσταντίνου προς εκπλήρωση επιθυμίας της μητέρας του, της Αγίας Ελένης.

Ήταν μια πραγματικά ξεχωριστή εμπειρία για μας, αφού διαπιστώσαμε την αξία του οικοδομήματος ως έργο τέχνης αλλά και ως κέντρο χριστιανισμού.

Επιστρέψαμε στο σχολείο γεμάτοι γνώσεις και έχοντας μια ουσιαστική επαφή με την Ιστορία του τόπου μας.

Ευχαριστούμε θερμά:

την ΚΑ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και τις κυρίες Παπαδοπούλου Ζώζη και Μπαρδάκη Αλεξία, για την ξενάγησή μας στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πάρου.

Κυκλαδικός πολιτισμός

Open publication - Free publishing - More antiparos

Οι ζωγραφιές μας

Επέτειος Εθνικής Αντίστασης

 

Με αφορμή την επέτειο της Εθνικής Αντίστασης, την περασμένη Παρασκευή είχαμε την τιμή να φιλοξενήσουμε στο σχολείο μας τον κ. Μανώλη Πατέλη, κάτοικο της Αντιπάρου, έναν από τους ανθρώπους εκείνων των δύσκολων εποχών.

Ο κ. Μανώλης μας περιέγραψε με το δικό του μοναδικό τρόπο τα γεγονότα όπως τα έζησε σαν παιδί. Μας μίλησε ακόμη για τους τοπικούς ήρωες του νησιού και τη συμβολή τους στον Αγώνα αλλά και πώς συνέβησαν μερικά από τα περιστατικά εκείνης της δύσκολης εποχής.

Από τη συζήτηση που προέκυψε, εμείς οι νεότερης γενιάς, συνδέσαμε τα ονόματα μας και τη σχέση με τους ήρωες εκείνης της περιόδου (Γραμματικάκης, Νικοτσάρας κ.ά.) και πολλοί από εμάς τους μαθητές ανακαλύψαμε σχέσεις και συγγένειες με τις τοπικές ιστορικές προσωπικότητες.

Επίσης, ο κ. Μανώλης μας διηγήθηκε συγκεκριμένα περιστατικά. Μας μίλησε για μια βραδιά με πολλή φουρτούνα που μερικοί αποφάσισαν να ταξιδέψουν μέσα στο σκοτάδι, για να ξεφύγουν από τους Ιταλούς, περνώντας στην Κρήτη και καταλήγοντας στην Αλεξάνδρεια. Ακούσαμε για ένα περιστατικό που συνέβη στο σπίτι του Τζαβέλα, ενός από τους κατοίκους του νησιού, όπου οι Ιταλοί και οι κάτοικοι της Αντιπάρου ήρθαν σε σύγκρουση. Μάθαμε επίσης ότι οι ντόπιοι την περίοδο του πολέμου έκρυβαν τα όπλα τους μέσα σε στέρνες, οι Ιταλοί τα ανακάλυψαν και πήραν εκδίκηση καίγοντας όλα τα σπίτια της περιοχής του Αϊ-Γιώργη.

Είναι τιμή μας που είχαμε τη δυνατότητα να ακούσουμε έναν άνθρωπο που έζησε τα γεγονότα από τόσο κοντά, τον ευχαριστούμε και τιμούμε όλους τους ήρωες του Αγώνα που έβαλαν το λιθαράκι τους, για να χαιρόμαστε σήμερα το πολύτιμο αγαθό της Ελευθερίας.

Από τους μαθητές της Στ΄ τάξης

Ανανίας ο Αντιπάριος

Ο Ανανίας ο Αντιπάριος γεννήθηκε στην Αντίπαρο στις αρχές του 18ου αιώνα.

Σπούδασε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή της Κωνσταντινούπολης, όπου στη συνέχεια δούλεψε σαν δάσκαλος για πολλά χρόνια. Έγινε διευθυντής της από το 1751 μέχρι το 1760.

Το 1764 εκδόθηκε στη Βενετία το βιβλίο του «Σπλάγχνον Γραμματικής ή Περί Μορίων», με την οικονομική υποστήριξη του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων. Μετά την έκδοση του βιβλίου του, θεωρήθηκε ο καλύτερος γραμματικός της εποχής του και το βιβλίο του ήταν απαραίτητο για όσους ήθελαν να μελετήσουν τη γλώσσα.

Δε γνωρίζουμε το έτος του θανάτου του.

Μαρινάτου Μάγδα, Κανετούνης Γιώργος, Μαριάνος Χρήστος